Kan het een paar graadjes minder?

Het tegengaan van klimaatverandering is een van de grootste uitdagingen van deze tijd. De aarde warmt op en het klimaat verandert sterk door menselijk gedrag. In het Parijs-akkoord zijn bijna 200 landen overeengekomen dat de temperatuur maximaal tot 2050 2°C mag stijgen, maar volgens de Verenigde Naties is de wereld op weg naar een stijging van 3,2°C tegen het einde van deze eeuw. Om onherstelbare schade aan de planeet, de mensheid en de economie te voorkomen, is het essentieel dat de economie sneller verduurzaamt. Die versnelling vraagt om daadkrachtige acties van overheden, centrale banken, toezichthouders en financiële instellingen zoals banken, verzekeraars en pensioenfondsen. Overheden zijn daarbij de aanjagers: zij zetten met het klimaatbeleid de broodnodige daadkrachtige acties in gang. Centrale banken adviseren overheden over de transitie. Toezichthouders zijn de controleurs: zij houden de risico’s van de heroriëntering nauwlettend in de gaten en geven aan wat ze van financiële instellingen verwachten om klimaatrisico’s te beheersen. De financiële sector verstrekt bedrijven en huishoudens de financiering die ze nodig hebben om de transitie door te maken.

De rol van overheid, financiële sector, centrale bank en toezichthouder

Wat er nodig is

Overheden versnellen de energietransitie met hun klimaatplannen en door CO2-uitstoot adequaat te beprijzen. Voor een soepele transitie had de wereldwijde CO2-uitstoot inmiddels moeten dalen, maar de uitstoot bleef in 2019 op een recordhoogte steken. Dit betekent dat een aanscherping van de huidige klimaatdoelen en -plannen nodig is. DNB steunt daarom het voorstel van de Europese Commissie (Green Deal) om in de wet vast te leggen dat Europa in 2050 klimaatneutraal moet zijn en dat de CO2-uitstoot in 2030 met 50-55% is gedaald. Ook pleiten wij voor een toereikende CO2-prijs op Europees niveau. Idealiter is de CO2-prijs zo hoog dat het voor bedrijven voordeliger is om te investeren in emissiereductie dan om emissierechten te kopen. De wereldwijde CO2-uitstoot wordt op dit moment weliswaar in toenemende mate beprijsd, maar dit is nog niet toereikend. Wereldwijd wordt nu nog slechts 20% van de uitstoot überhaupt beprijsd. Het is zelfs zo dat minder dan 1% van alle CO2-uitstoot op een voldoende hoog niveau is geprijsd om de Parijsdoelen te halen.

Goede CO2-prijs noodzakelijk

Goede CO2-prijs noodzakelijk

DNB pakt rol aanjager op

Als onafhankelijk adviseur en toezichthouder is DNB goed in staat om een aanjagersrol te vervullen bij de energietransitie. In de afgelopen jaren hebben wij deze rol vervuld door onder andere het nationale Platform voor Duurzame Financiering op te richten. Daarin werken ministeries, toezichthouders en financiële instellingen samen aan duurzaamheidsinitiatieven. Ook is DNB vanaf het eerste uur betrokken bij het Network for Greening the Financial System (NGFS), waarvoor wij momenteel de voorzitter leveren. Via het NGFS werken centrale banken en toezichthouders uit de hele wereld samen om het financiële systeem te vergroenen en financiële instellingen te bewegen om een bijdrage te leveren aan het halen van de Parijsdoelstellingen. Een belangrijke mijlpaal van dit wereldwijde netwerk is de erkenning dat klimaatrisico’s een bron van financiële risico’s zijn. Onder andere hierom hebben we de beheersing van klimaatrisico’s tot een vast onderdeel van ons toezicht gemaakt. Daarnaast raken deze risico’s ook onze eigen balans. We houden daarom tegenwoordig meer rekening met klimaatrisico’s binnen onze eigen beleggingen. De volgende stap is om dit ook in ECB-verband te doen; de gezamenlijke monetaire portefeuilles van het eurosysteem zijn namelijk veel groter dan onze eigen beleggingen.

“Duurzaamheid is integraal onderdeel van het DNA van DNB”
Frank Elderson
Directielid DNB en voorzitter Platform voor Duurzame Financiering en NGFS

Rol sector

De financiële sector verschaft bedrijven en huishoudens de financiering om de energietransitie door te maken. In dat proces is het van belang dat instellingen als banken, verzekeraars en pensioenfondsen de impact van klimaatrisico’s voor overheden, bedrijven en huishoudens goed inschatten. De Nederlandse financiële sector is zich steeds meer bewust van klimaatrisico’s en zet ook stappen om daarmee rekening te houden. DNB verwacht van financiële instellingen dat zij een werkwijze gaan opzetten om klimaatrisico’s te meten, te beoordelen en te beheersen. Het is maatschappelijk gezien ook belangrijk dat financiële instellingen verantwoorden hoe en in welke mate zij bijdragen aan het realiseren van een klimaatneutrale economie.

Als overheden, centrale banken, toezichthouders en financiële instellingen allen hun rol voortvarend oppakken, gaat het lukken een van de grootste uitdagingen van deze tijd te trotseren.

Lees meer over klimaatrisisco’s in hoofdstuk 3 van ons jaarverslag (p.30)